İnsansılardan başlayan, günümüzdeki Homo Sapiens’e kadar devam eden evrimin, ne zaman olduğunu bilmediğimiz bir aşamasında, insan beyni soyutlama yetisini kazanmaya başladı. İnsanın; bedeninin, toplumun, çevrenin, nesnelerin sınırladığı bir alanda yaşamak zorunluluğua devam etse de, soyutlama yetisiyle birlikte, zihninde, gerçek dünyası dışında bir dünya kurma becerisi kazandı.

Çok korktuğu bir vahşi hayvandan nasıl korunabileceğini canlandırdı zihninde örneğin. Sonra da bunu diğer insanlarla paylaştı ve soyutlama somuta dönüştü. Vahşi hayvandan korunmak daha kolay oldu ve onları avlamak da…

Hayalin ille de tanımı gerekiyor derseniz; bir öznenin kendisi veya dış dünyayla ilgili durum ve gerçeklerin farkına vararak onların bilgisini elde etmesine imkân veren duyum ve algılama faaliyeti, şeklinde bir tanımı buraya koyabilirim.

Aslında yukarıdaki örnek hayalin ne olduğunu, hayal kurmanın nasıl bir şeye denk geldiğini gösteriyor; kaldı ki hayatınızda sık sık deneyimlediğinizden ne olduğun zaten biliyorsunuz.

İnsanın soyutlama yetisi gelişmeseydi, siz bunu hayal kurma diye de okuyabilirsiniz, zihni, yaşadığı hayatın sınırlarını aşacak yeni şeyler canlandıramasaydı; yaratıcı olamaz, işbirliğini genişletemez, bir arada yaşamaları kısıtlı sayıda üyelerle gerçekleşirdi.

Kısaca bugünkü insan olamazdı.

Bilgi, bilim, teknoloji olmazdı. Mitler, efsaneler, öyküler, romanlar, heykeller, resimler, sinema olmazdı.

İnsan, sevgi, dostluk, şefkat, merhamet, dayanışma, yardımlaşma gibi şeylerden bihaber olurdu.

Hayal üzerine söylenmiş anonim birkaç sözle sürdürelim konuyu:

“Hayal gücünü ateşleyen merak düşkünlüğüdür.”

“Hayal, zihinde tasarlanan ve gerçekleşmesi arzulanandır.”

“İmkansız şeyleri başarmanın önemli ögesi hayal gücüdür.”

“Üstün başarıya sadece zekayla değil, hayal gücü birlikteliğiyle ulaşılır.”

Ve tarihe iz bırakmış insanlardan birkaç söz:

“Hayallerinizi öldürmeyin. Önce hayaller ölür sonra insanlar.” Shakespeare

 “Hiçbir şey insanın hayal gücü kadar özgür değildir.” David Hume

“Mantık sizi A noktasından B noktasına götürür, hayal ise her yere.” Albert Einstein

“En büyük işler, büyük hayaller kurma özelliği olan insanlarca başarılmıştır” Bertrand Russell…

Sanırım bu kadar örnek yeter.

Hayal kurmaya devam, bakarsınız bir gün gerçek olur…

Nedim İnce

Ayvalık / 19. 01 2026